LÃO HÓA DA LÀ GÌ?
Da là phần cơ thể tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài, vì vậy, da ảnh hưởng đầu tiên bởi các yếu tố như bụi, gió, ánh sáng mặt trời, tia X, tia phóng xạ v.v... Các yếu tố này kích thích cơ thể sản sinh ra gốc tự do làm cho da bị xạm, khô, teo..., dần dần tạo nên các nếp nhăn, các đốm nâu đen, nhiều nhất ở vùng da không được quần áo che như mặt, cổ, vùng chữ V trước ngực, lưng bàn tay v.v... Và lão hóa da là hiện tượng dễ thấy nhất trong quá trình già đi của con người.
Cơ chế sinh bệnh
Những tiến độ về tin học phân tử gần đây giúp các nhà khoa học phát hiện ra " thủ phạm" mới trong cơ chế sinh bệnh, từ đó giúp điều trị có hiệu quả hơn. Một trong những "thủ phạm" đó là "chất oxy hóa"
Bình thường trong cơ thể có rất ít chất oxy hóa (sản sinh ra trong quá trình chuyển hóa) và chúng tồn tại rất ngắn <1/1000 000 giây, dễ dàng bị loại bỏ bởi các chất chống oxy hóa (antioxidant) có trong cơ thể như vitamine C, vitamine E v.v... và không gây độc hại gì. Khi có một yếu tố nào đó phá vỡ cân bằng này thì gây ra stress (stress có thể thuộc thể chất như nhiệt độ quá nóng, quá lạnh, quá ồn v.v..., có thể thuộc thần kinh, tâm lý như quá lo lắng, sợ hãi, căng thẳng v.v...). Khi có stress, chất oxy hóa tăng lên rất nhiều. Nếu sự gia tăng quá mức và kéo dài sẽ dẫn đến tình trạng mất cân bằng giữa các chất oxy hóa và chất chống oxy hóa, đưa đến nhiều phản ứng bất lợi làm tổn thương cơ thể và là nguồn gốc của nhiều bệnh tật như xơ vữa đông mạnh, đục thủy tinh thể, bệnh mất trí nhớ ở người già (Alzheimer) hay bệnh run tay người già (Parkinson) và chất là quá trình già nua toàn cơ thể trong đó có lão hóa da. Có nhiều bằng chứng cho thấy, lão hóa là kết hợp giữa yếu tố di truyền và yếu tố môi trường. Cùng tuổi nhưng một số người trông trẻ hơn nhiều so với những người khác cùng trang lứa, ngược lại có người "già" trước tuổi rất nhiều. Điều này, một phần do gien di truyền quyết định, một phần do yếu tố môi trường nghề nghiệp, môi trường sống v.v... Những người phải làm việc vất vả dưới nắng mặt trời, những người sống trong môi trường khắc nghiệt - nóng quá hoặc lạnh quá thường mau già hơn những người làm việc nhàn nhã trong mát, sống trong môi trường ít bị ô nhiễm, khí hậu trong lành.
Phân loại lão hóa da
Lão hóa gồm 2 loại:
1/ Lão hóa da thực sự: Còn gọi là lão hóa da nội tại, là sự già đi của toàn bộ da, không kể la vùng có quần áo che hay không, quá trình này không thể tránh được, mà tiến triển theo thời gian.
2/ Lão hóa da do môi trường: Còn gọi là lão hóa da ngoại sinh chủ yếu do ánh nắng mặt trời, là sự già nua của một bộ phận da ( tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, tia xạ v.v...), có thể tránh được. Rượu, thuốc lá, khói bụi cũng làm phát sinh lão hóa ngoại lai.
NHỮNG THAY ĐỔI CỦA DA LÃO HÓA
Khi bị lão hóa, da sẽ bị teo, khô, nếp nhăn, da nhão, rối loạn sắc tố da và xuất hiện một số u lành. Số lượng tế bào da, độ dày da, tốc độ phân bào của các tế bào da đều giảm khi lớn tuổi dẫn đến sự thay đổi hình thái, cấu trúc của da làm da khô, dễ bị bầm, tụ máu, thậm chí tạo bóng nước như phỏng chỉ với những chấn thương rất nhỏ. Khi bị lão hóa, chức năng của da bị suy giảm như khả năng lành sẹo kém, khả năng điều hòa nhiệt độ kém ( người già dễ chết nếu thời tiết quá nóng hay quá lạnh), đáp ứng miễn dịch giảm, sự tiết mồ hôi, bã nhờn, việc sản xuất vitamine D... đều giảm.
Càng già, da càng nhiều nếp nhăn dễ chảy xệ do số lượng tế bào mỡ dưới da cũng như các sợi đàn hồi, sợi keo giảm.
Vào khoảng tuổi 50 tuổi, phân nửa chúng ta có 50% tóc bạc, do sự suy giảm dần dần và cuối cùng là mất hẳn các tế bào hắc tố ở nang lông tóc. Tóc cũng thưa dần, mọc chậm khi lớn tuổi do giảm số lượng nang lông (hậu quả của sự xơ teo) và giai đoạn nghỉ ngơi, đứng yên (telogen) cũng nhiều hơn khi lớn tuổi. Ánh nắng mặt trời thúc đẩy quá trình lão hóa sớm hơn và làm những sự thay đổi da rõ rệt hơn, đặc biệt nặng hơn ở những người nghiện thuốc lá. Tỉ lệ ung thư ở người hút thuốc lá cũng cao hơn ở người không hút thuốc lá. Ngoài ra còn có những bướu lành ở da như nốt ruồi son, tăng sừng tiết bã hay còn gọi là tăng sừng người già ( những đốm nâu, đen, xám đường kính một vài cm, hơi gồ lên khỏi mặt da, bề mặt hơi nhám, sần sùi, vị trí ở nhũng vùng phơi bày ra ánh sáng như mặt, lưng bàn tay, mặt duỗi cẳng tay...), các rối loạn sắc tố da ( những đốm da tăng sắc tố xen kẽ những đốm giảm sắc tố gọi là đồi mồi).
Dấu hiệu:
Nhăn da là biêu hiện mạnh mẽ nhất của quá trình lão hóa da. Các nếp nhăn lớn đáng chú ý bao gồm sệ má, cằm đôi, túi dưới mắt và nếp nhăn đuôi mắt do cấu trúc da và cơ trở nên chùng, lỏng lẻo, giảm tương lực.
Nguyên nhân:
Do lớp đệm collagen và fibrinogen giảm liên kết, giảm trương lực, phân bố không đều trên bề mặt da. Gốc tự do sinh ra trong quá trình sống hoặc do môi trường sống (UV, không khí ô nhiễm, hóa chất…) là nguyên nhân chính của sự phân hủy liên kết ngang các sợi collagen và fibrino-gen, sự mất nước, giảm thể tích gian bào đãn đến xuất hiện các khoảng trống thiếu hoặc không lớp đệm dưỡi da, làm da kém căng, lâu dần trở thành những khe lún, không đàn hồi trở lại được. Các hoạt động thường xuyên của cơ mặt: Cười, buồn, giận dữ,… làm cho các khe này càng ngày càng rõ nét hình thành nếp nhăn.
ĐIỀU TRỊ CHỐNG LÃO HOÁ DA:
Đây là phương pháp làm đẹp được nhiều phụ nữ lựa chọn. Khi tiến hành thực hiện khách hàng được kiểm tra bằng máy siêu âm, vi tính để xác định và phân loại da, tìm ra từng điểm yếu, điểm mạnh của từng lạo da, cũng như những “sự cố” khác. Sau đó khách hàng được sử dụng hàm lượng dung dịch phù hợp để loại bỏ tế bào da cằn cỗi tác động trực tiếp vào các melanin. Tiếp đó dùng mặt nạ có chứa các thành phần như Arbtin, liposome, Vitamin C và tinh chất cam thảo, kích thích tế bào da non nhanh chóng phát triển thay thế chóng phát triển thay tế các bào già cỗi bị loại bỏ, sắc tố hồng cho da. Ngoài ra nên sử dụng các loại thảo dược như sài hồ, xuyên khung, bạch thược, hồng hoa để điều chỉnh nội tiết tố, thanh huyết, giải độc, cải thiện tuần hoàn máu. Hiệu quả của phương pháp trị liệu này là rất rõ rệt, những nếp nhăn sẽ không còn nữa thay vào đó là một làn da trắng sáng và mịn màng.
PHÒNG NGỪA LÃO HÓA DA
1/ Bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời
Cụ thể: tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời chói chang ( từ 10 giờ sáng đến 15 giờ chiều). Nếu phải tiếp xúc thì đội nón rộng vành, mang khẩu trang, mặc áo dài tay, mang găng tay v.v... và nhất là phải dùng kem chống nắng.
2/ Thuốc bôi tại chỗ
Từ 30 tuổi trở đi ( với người phương Tây là 20 tuổi) da đã bắt đầu lão hóa nên ngoài kem chống nắng ban ngày, ban đêm chị em có thể dùng các loại kem chống nhăn ( thường được ghi trên vỏ hộp là anti wrinkles, anti age, line eraser nếu là sản phẩm của Anh, Mỹ, Nhật, Hàn Quốc, hay anti rides nếu là sản phẩm của Pháp. Các loại kem này chủ yếu có chứa tetinoic acid hay tretinoin, AHA ( alpha hydroxy acid) phải được dùng hàng ngày, liên tục trong thời gian dài (ít nhất là 10-12 tháng) mới có kết quả.
Ngoài ra có rất nhiều phương pháp làm "trẻ hóa" da như căng da mặt, chính thuốc xóa nếp nhăn, đốt laser v.v... Có thể có những tai biến nhất định như sẹo lồi, dị ứng.
3/ Thuốc uống
Càng ngày người ta càng có khuynh hướng dùng thuốc uống để cải tạo da từ bên trong, mục đích là đưa vào cơ thể các chất chống oxy hóa như Vitamin A (retinol), Vitamin E (tocopherol), Vitamin C (acide as cor bique), Slenium, Bioflavonoide, các chiết xuất từ rong biển, vỏ cây v.v... Tuy nhiên, các thuốc này phải dùng liên tục, lâu ngày mới thấy có kết quả vì cải tạo da là một quá trình lâu dài và công phu.
4/ Điều trị bằng homone
Các phụ nữ mãn kinh được điều trị lão hóa da bằng cách uống thuốc estrogen hay phối hợp estrogen với glucocorticoide (parametha-sone) để làm tăng độ dày của da, tăng số lượng sợi collagen ở da và tăng khả năng phân bào của tế bào sừng giúp da bớt khô, bớt nhăn. Tuy nhiên, hormone là con dao 2 lưỡi, điều trị phải hết sức cẩn thận dưới sự kiểm soát của bác sĩ có rất nhiều tắc dụng phụ.
5/ Chế độ ăn it calories
Ăn nhiều rau, trái cây tươi, ít đạm, ít béo giúp làm chậm quá trình lão hóa da vì giảm tiêu thụ oxy sẽ giảm sản sinh ra chất oxy hóa.
